Shkup, 4 korrik – Grupi i Vendeve Kundër Korrupsionit të Këshillit të Evropës (GREKO) publikoi sot në Strasburg shtojcën e raportit të dytë të harmonizimit, në të cilin vlerëson masat e ndërmarra nga autoritetet e Maqedonisë së Veriut për zbatimin e rekomandimeve të dhëna në Raportin e Vlerësimit të raundit të katërt për vendin – “Parandalimi i korrupsionit mes deputetëve, gjyqtarëve dhe prokurorëve”. Sipas konkluzioneve të përgjithshme, niveli i zbatimit të rekomandimeve të mbetura është “modest”, raportoi korrespondenti i MIA-s.
GREKO vlerëson se vendi ka bërë njëfarë progresi në zbatimin e rekomandimeve të përfshira në Raportin e Raundit të Katërt të Vlerësimit, pra nga gjithsej nëntëmbëdhjetë rekomandime, nëntë janë zbatuar në masë të kënaqshme, nëntë janë zbatuar pjesërisht dhe vetëm një rekomandim nuk është zbatuar.
Më konkretisht, rekomandimet VI, VIII, IX, X, XI, XIII, XVII dhe XIX janë zbatuar ose adresuar në mënyrë të kënaqshme, rekomandimet I, III, II, IV, XII, XIV, XV, XVI dhe XVIII janë zbatuar pjesërisht dhe rekomandimi V nuk është zbatuar.
Sipas konkluzioneve të raportit, “Maqedonia e Veriut ka bërë njëfarë progresi në zbatimin e rekomandimeve të përfshira në Raportin e Vlerësimit të Raundit të Katërt. GREKO vëren se reforma të mëtejshme janë duke u zhvilluar për të zbatuar rekomandimin. Ai inkurajon vendin që të vazhdojë përpjekjet e tij në këtë drejtim. Në përputhje me paragrafin 9 të Rregullit 31 të rishikuar të Rregullores së tij të Punës, GREKO kërkon nga Shefi i Delegacionit të Maqedonisë së Veriut të dorëzojë një raport mbi masat e marra për zbatimin e rekomandimeve të mbetura (d.m.th. rekomandimet I, II, III, IV, V, XII, XIV, XV, XVI dhe XVIII) përpara datës 31 mars të vitit 2023.
Ky raport i GREKO-s, i miratuar në seancën e 90-të plenare të mbajtur në periudhën 21-25 mars të këtij viti, është një shtesë në Raportin e Përkohshëm mbi Përputhshmërinë e vendit dhe vlerëson zbatimin e mëvonshëm të 10 rekomandimeve të mbetura nga miratimi i Raportit të Përkohshëm mbi Përputhshmërinë dhe ofron vlerësim të përgjithshëm të nivelit të përputhshmërisë së Maqedonisë së Veriut.
Në të, për sa i përket gjyqësorit, GREKO vë në dukje zgjerimin e fushës së sanksioneve të aplikuara ndaj gjyqtarëve sipas nenit 78 (2) të Ligjit për Gjykatat. Gjithashtu, GREKO i përsërit druajtjet se ende nuk janë realizuar synimet e mëparshme të autoriteteve për të hequr zyrtarisht Ministrin e Drejtësisë nga përbërja e Këshillit Gjyqësor.
Lidhur me prokurorët, GREKO mirëpret miratimin e kodit të ri të etikës që ofron një set të plotë rregullash për integritetin. “Përgjegjës të integritetit” të sapoemëruar brenda prokurorisë duhet të japin mendime këshilluese për dilemat etike që nuk mbulohen nga Kodi dhe të mbajnë regjistrat e dhuratave. Vendimet e Këshillit të Etikës – një organ monitorues i
parashikuar nga Kodi – në lidhje me shkeljet e rregullave etike tani shkaktojnë procedime “disiplinore” ndaj prokurorëve të përfshirë. Ndërsa ky është një zhvillim pozitiv, mikpritja ende nuk mbulohet dhe rregullat e brendshme të dhuratave duhet të rishikohen për të siguruar pragje identike për dhuratat protokollare.
Sa i përket parlamentarëve, një sërë nismash premtuese, si zhvillimi i një Kodi të ri Sjelljeje për deputetët dhe udhëzimet e reja të lidhura, janë aktualisht në jehonë të plotë. Të marra së bashku, këto dokumente ofrojnë një kornizë të përshtatshme për promovimin e integritetit dhe orientimin e sjelljes etike të deputetëve në lidhje me çështje të tilla si konflikti i interesit, marrëdhëniet me lobistët, dhuratat, etj. Megjithatë, të dy dokumentet duhet të rafinohen dhe të thjeshtohen për t’i bërë ato më të kuptueshme, për të eliminuar përmbajtjen e panevojshme, për të siguruar qartësi dhe qëndrueshmëri më të madhe dhe për të ndarë më qartë rregullat e zbatueshme nga shpjegimet dhe shembujt. Përveç kësaj, mekanizmat për monitorimin e përputhshmërisë dhe dhënien e këshillave ende nuk janë përcaktuar. Gjithashtu rezulton se Komisioni i Rregullores së Punës, Mandateve dhe Imuniteteve të Kuvendit Kombëtar, përgjegjës për zbatimin e Kodit aktual, ende nuk po kryen funksionet e tij në këtë fushë.
Së fundi, statistikat e paraqitura duket se tregojnë një zbatim më efektiv të sistemit të deklarimit të pasurisë nga të tre grupet profesionale. Komisioni Shtetëror Kundër Korrupsionit kryen një numër më të madh kontrollesh administrative, të cilat bënë të mundur evidentimin e shkeljeve “procedurale” në formën e mosdorëzimit në kohë të deklaratës së gjendjes pasurore. Megjithatë, nuk është raportuar një rishikim i thelluar i dokumenteve të pasurisë së të gjithë deputetëve, gjyqtarëve dhe prokurorëve dhe informacioni për zbatimin e sistemit të deklarimit të interesit është në dispozicion të GREKO-s vetëm për disa anëtarë.
Në fund, GREKO u bën thirrje autoriteteve të Maqedonisë së Veriut që të miratojnë sa më shpejt publikimin e raportit, ta përkthejnë atë në gjuhën kombëtare dhe ta publikojnë përkthimin.
Paraprakisht, GREKO, në raportin e tij të dytë të përputhshmërisë të miratuar në mbledhjen e 80-të plenare (22 qershor të 2018-ës) dhe të publikuar më 9 gusht të vitit 2018 pas autorizimit nga Maqedonia e Veriut, arriti në përfundimin se vendi kishte zbatuar ose iu përgjigj në mënyrë të kënaqshme gjashtë nga 19 rekomandimet e përfshira në Raportin e Vlerësimit të Raundit të Katërt. Duke marrë parasysh këtë rezultat, GREKO konsideron se ky nivel shumë i ulët i zbatimit të rekomandimeve është “globalisht i pakënaqshëm”, në pikëpamje të Rregullit 31, paragrafi 8.3, të Rregullores. Prandaj, ka vendosur që të zbatohet neni 32, paragrafi 2.1, i kësaj Rregulloreje, i cili u referohet anëtarëve të cilët nuk respektojnë rekomandimet e përfshira në Raportin e Vlerësimit të Ndërsjellë.
Në Raportin e Përkohshëm të Pajtueshmërisë (GrekoRC4(2020)4) të miratuar në mbledhjen e 85-të plenare (25 shtator 2020) dhe të publikuar më 2 tetor të të njëjtit vit pas autorizimit nga Maqedonia e Veriut, GREKO arriti në përfundimin se ky vend ka zbatuar ose vepruar në mënyrë të kënaqshme për nëntë nga 19 rekomandimet e përfshira në Raportin e Vlerësimit të Raundit
të Katërt. Nga rekomandimet e mbetura, tetë janë zbatuar pjesërisht dhe dy nuk janë zbatuar. Duke pasur parasysh progresin e arritur, GREKO arriti në përfundimin se niveli i përputhshmërisë nuk është më “i pakënaqshëm në shkallë globale”.Prandaj, vendosi të mos e zbatojë më rregullin 32 të Rregullores së Punës dhe kërkoi nga shefi i Delegacionit të Maqedonisë së Veriut që të hartojë një raport për progresin e arritur në zbatimin e rekomandimeve të mbetura (p.sh. rekomandimet nga I deri në V, XII, XIV deri në XVI dhe XVIII) jo më vonë se data 30 shtator e vitit 2021. Ky raport, i dorëzuar në kohë, shërbeu si bazë për përgatitjen e këtij Raporti të dytë të Përkohshëm të Pajtueshmërisë.
GREKO zgjodhi Armeninë dhe Danimarkën për të caktuar raportuesit për procedurën e harmonizimit. Kështu u emëruan znj. Mariam Galstijan, për Armeninë dhe z. Anders Dirvig Rehendorf, për Danimarkën. Raportuesit patën ndihmën e Sekretariatit të GREKO-s për të përgatitur këtë Shtojcë të Raportit të dytë të Pajtueshmërisë.
